vak & mens

gezien

Roken met een fietshelm op

We willen allemaal optimale vrijheid om te doen en te laten wat we willen, maar we willen ook dat onze gezondheid waar nodig beschermd wordt. In haar boek onderzoekt Brigit Toebes waar de grenzen liggen.

Dat maak ik zelf wel uit. Reflecties over gezondheid, vrijheid en recht (Boom, 2026) gaat in op de vraag hoeveel vrijheid mensen willen –⁠ en mogen ⁠– ervaren als het om onze gezondheid gaat. Auteur Brigit Toebes, hoogleraar gezond­heids­recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, beziet dat thema vanuit het (mensen)recht.

Ze laat zien dat gezondheid en vrijheid niet per se tegenpolen zijn, maar niettemin flink kunnen schuren. Denk aan de coronacrisis, de mondkapjes en de vaccinatieplicht. Aan de hand van concrete thema’s – zoals roken, ongezond eten, de fietshelm, reproductieve gezondheid en de bewegingsvrijheid van kwetsbare ouderen – analyseert zij hoe wetgeving en beleid balanceren tussen zelfbeschikking en bescherming. Centraal staat steeds de menselijke waardigheid: soms vraagt die om overheidsinterventie, soms juist om terug­houdendheid.

Het boek is juridisch van aard, maar Toebes heeft geprobeerd zo toegankelijk mogelijk te schrijven. Ze vermijdt waar mogelijk jargon en verbindt juridische analyse aan actuele maat­schappelijke discussies, waaronder de coronacrisis en de dalende vaccinatie­graad. Daarmee biedt zij naar eigen zeggen geen kant-en-klare antwoorden, hoewel ze wel een tikje van de sluiter oplicht. Wat betreft vaccinatie, roken of de fietshelm mag de overheid in haar ogen ‘wel een tandje directiever zijn’. Als het gaat om kwetsbare mensen in zorginstellingen pleit ze juist voor bewegingsvrijheid.