Briljant tactloos

Isaäc Abraham Levy (1836-1920) geldt als de geleerdste advocaat van Nederland, in ieder geval in de ogen van de kersverse doctor Clemens Lokin die zijn proefschrift wijdde aan deze duizendpoot (WJS, 2026).

Levy was niet alleen advocaat in Amsterdam, maar ook rechtsgeleerde en liberaal parlementariër. In zijn lange leven – bij zijn dood was hij de oudste advocaat van het land – nam hij deel aan talloze debatten en overspoelde hij de juridische wereld met (weten­schappelijke) artikelen over uiteen­lopende rechts­gebieden. Daarmee leverde hij volgens Lokin een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het civiele recht (met name het handelsrecht) en aan het juridische en maat­schappelijke debat van zijn tijd.

Levy was uitzonderlijk productief en intelligent, maar bepaald niet bescheiden. Hij toonde zich volgens Lokin bijzonder breedsprakig, niet in het minst om zijn eruditie te onderstrepen. Een satirisch studentenblad wijdde er een rijmpje aan: ‘Levy, als hij niet l*lde, dan schreef ie’.

De jurist koppelde zijn belezenheid aan een flinke dosis strijdlust, die vooral tijdens debatten de kop opstak. Volgens Lokin, in het dagelijks leven advocaat bouwrecht bij Ten Holter Noordam in Rotterdam, was hij niet bijster tactvol of diplomatiek en sloeg hij vaak de verkeerde toon aan, daarmee de sympathie van zijn toehoorders verspelend.

Niettemin zat zijn hart op de juiste plaats. Als advocaat trad hij geregeld pro Deo op. De advocatuur was er niet alleen om een inkomen te vergaren, het was voor Levy een nobile officium. Een grote winstgevende praktijk bouwde hij nooit op. Zijn tijdgenoot Ben Telders schreef ooit spottend dat Levy en zijn zoon altijd hun processen verloren, behalve toen zij eens tegen elkaar procedeerden.

Tbs van binnen bezien

Psycholoog en journalist Vittorio Busato onderzoekt het gesloten tbs-stelsel van binnenuit en schetst een kritisch maar genuanceerd beeld.

Toen Busato in 2001 voor het eerst de Van der Hoeven Kliniek betrad, raakte hij gefascineerd door de wereld achter tbs-deuren. Een boek schrijven bleek op dat moment onmogelijk, het was destijds een gesloten bolwerk. Pas vijftien jaar later kreeg hij de ruimte om het stelsel van binnenuit te beschrijven.

Voor De minimaatschappij – in en over tbs (De Kring, 2026) bezocht Busato bijna alle tbs-klinieken in het land. Hij liep een week mee in het Pieter Baan Centrum, sprak met behandelaars en met tbs’ers: vooral mannen (slecht 5% is vrouw) alsook jongeren met jeugd-tbs. Hij vergezelde een tbs’er tijdens een verlofregeling. ‘Geen moment heb ik me onveilig gevoeld.’

Busato beschrijft in het boek uitgebreid het unieke Nederlandse tbs-systeem. ‘Dat wij hen [daders] middels behandeling een tweede kans geven, zegt iets over ons beschavingsniveau’, schrijft Busato. ‘Zoals een advocaat meent dat iedereen recht heeft op een faire verdediging, zo vind ik als psycholoog dat iedere psychisch gestoorde misdadiger recht heeft op een zo goed mogelijke psychotherapeutische behandeling.’

Tegelijkertijd plaatst hij stevige kanttekeningen: in hoeverre is iemand met tbs te veranderen, te verbeteren? En waarom schiet de bejegening van slacht­offers en nabestaanden zo vaak tekort? Ook de hoge kosten en lange behandelduur (€ 465 per persoon per dag, gemiddeld 8,7 jaar) roepen volgens Busato terechte vragen op.

Baas over jezelf

Jezelf Meester van voormalig advocaat Pascalle Boerrigter is een zelfhulpboek voor juristen die meer grip willen krijgen op hun ‘persoonlijk leiderschap’.

Boerrigter zelf is daarin een terugkerend personage: ze beschrijft haar eigen twijfels als advocaat en haar keuze een ander carrièrepad te kiezen. Ook andere advocaten en juristen delen hun persoonlijke ervaringen. Zoals advocaat Nina die het plezier in haar werk kwijtraakt door de hoge urennorm. Omdat ze veel tijd besteedt aan andere activiteiten, haalt ze die niet. Nina klaagt daarover, maar beseft dat ze een slachtofferrol inneemt en gaat krachtiger staan voor haar keuzes.

Dit voorbeeld past bij een van de mantra’s van het boek: zelfsturing. Neem meer regie over je loopbaan en je leven, is de repeterende boodschap van Boerrigter. Om jezelf goed te kunnen sturen, moet je jezelf eerst beter kennen. Juristen hebben de neiging rationeel te denken en zichzelf te kwalificeren in zakelijke eigenschappen. Als alternatief reikt de auteur diverse soft skills aan zoals een beter besef van je diepere overtuigingen. Als je onbewust een traditionele kijk hebt op succes, kan je dat parten spelen bij de overstap van de Zuidas naar een advocaten­kantoor in de regio.

Jezelf Meester (Boom Juridisch, 2025) gaat ook over stressmanagement. Twee derde van de advocaten werkt immers meer dan 48 uur per week. Herken je eigen stress, propageert Boerrigter, krijg er grip op door jezelf ook op de tegenhanger te trakteren: activiteiten waar je vrolijk van wordt.