actueel
Pro Facto: OTA niet belasten met klachten
Het juridisch onderzoeksbureau Pro Facto pleit voor een duidelijke scheiding tussen toezicht en klachtenbehandeling.
In een onderzoek, uitgevoerd in opdracht van de algemene raad van de NOvA, komt Pro Facto tot de conclusie dat toezicht en klachtenbehandeling niet bij de toekomstige Onafhankelijk Toezichthouder Advocatuur (OTA) moeten worden ondergebracht.
De discussie over de herinrichting van het toezicht loopt al sinds de evaluatie van de Wet positie en toezicht advocatuur. Voormalig minister Weerwind presenteerde een voorstel waarbij de OTA het landelijk toezicht krijgt, terwijl klachtenbehandeling bij de dekens blijft. De Kamer nam echter in juni 2024 de motie-Ellian aan, waarin werd vastgelegd dat ook klachtenbehandeling bij de OTA zou moeten worden ondergebracht.
Volgens Pro Facto wringt daar de schoen. De onderzoekers benadrukken dat toezicht en klachtenbehandeling fundamenteel verschillen in aard en doel. Toezicht is proactief en gericht op het algemeen belang; klachtenbehandeling is reactief, draait om individuele genoegdoening en het herstellen van vertrouwen. ‘Het samenbrengen van beide taken kan leiden tot verzwakking van beide functies,’ aldus de onderzoekers. Bovendien zou de OTA vanaf de start overbelast raken met duizenden klachten, waardoor de ontwikkeling tot een gezaghebbende toezichthouder in gevaar komt.
Het rapport schetst vier mogelijke modellen. Naast het voorstel van Weerwind (toezicht bij OTA, klachten bij dekens) en de uitwerking van de motie-Ellian (toezicht én klachten bij OTA), werkt Pro Facto twee alternatieven uit: een landelijke klachtenvoorziening naast de OTA, of een gemengd model waarin dekens zowel lokaal toezicht als klachtenbehandeling doen.
Pro Facto geeft de voorkeur aan een afzonderlijk, landelijk klachtenloket. Dat zou uniformiteit waarborgen, de kwetsbaarheid van dekens verminderen en klagers helderheid bieden. Wel moet er worden samengewerkt tussen toezichthouder en klachteninstantie, zodat signalen uit klachten de toezichthouder tijdig bereiken.
De onderzoekers stellen ook voor het klachtenloket de bevoegdheid te geven klachten niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond te verklaren en klachten over de advocaat van de tegenpartij onmogelijk te maken.