column
Nodeloos ingewikkeld
De AR heeft in zijn brief van 12 september aan de nieuwe staatssecretaris voor Rechtsbescherming gesteld dat de Onafhankelijk Toezichthouder Advocatuur (OTA) er zo snel mogelijk moet komen, en dat de klachtenbehandeling gemoderniseerd moet worden voordat wordt besloten of deze ook bij de OTA wordt ondergebracht. Het is goed dat er nu weer stappen in dit dossier worden gezet. Ik veroorloof mij enkele observaties.
Om te beginnen is er de realiteit van de breedgedragen motie-Ellian, die (terecht) vaststelt dat klachtenonderzoek ‘onlosmakelijk onderdeel’ is van tuchtrechtelijk toezicht op naleving van de kernwaarden. De brief van de AR, die vooral wijst op voor het toezicht relevante informatie die voortkomt uit klachtenbehandeling, gaat helaas niet in op dat aspect van het klachtrecht. Klachtrecht is immers feitelijk horizontaal toezicht en legt gedragingen van advocaten langs dezelfde meetlat en bij dezelfde instantie – de tuchtrechter.
In de tweede plaats lijkt de suggestie te zijn dat er een urgentie is om het toezicht bij de dekens weg te halen en dus niet langer te wachten. Zo’n urgentie blijkt echter uit het eerste noch uit het tweede rapport van de RUG/Pro Facto. In het eerste rapport werd juist vastgesteld dat het toezicht goed functioneerde. Bij gelegenheid van het tweede rapport zagen (dezelfde) onderzoekers geen aanleiding om terug te komen op die conclusie.
Ten derde brengt de keuze om de centrale toezichthouder ‘snel van start’ te laten gaan, maar zónder het klachtrecht, met zich dat uit de huidige praktijk van het toezicht eerst de klachtenbehandeling zal moeten worden ontvlochten. Dat zal een ingewikkelde en tijdrovende exercitie zijn. Het knelt temeer, omdat de dekens de afgelopen jaren veel tijd en energie hebben gestoken in het uniformeren en verder professionaliseren van het toezicht (de klachtenbehandeling daaronder begrepen), zodat de overgang naar een centrale toezichthouder zo soepel mogelijk kan verlopen. Vrijwel alle aanbevelingen uit het eerste Pro Facto-rapport zijn geïmplementeerd, met uitzondering van slechts die aanbevelingen waarvoor een wetswijziging nodig is.
Begrijp mij goed: de oprichting van de OTA is een goed idee. En het klachtrecht moet nodig op de schop; de verplichting om elke klacht te onderzoeken legt onnodig veel druk op de organisatie. Maar zorg vooral ook dat de keuze om de klachtenbehandeling nu uit het toezicht te halen, om deze er op een later moment wellicht weer in onder te brengen, de zaak niet onnodig ingewikkeld maakt en per saldo de kwaliteit van het toezicht aantast.
