column
Toezicht als fundament – een terugblik én een blik vooruit
Met het neerleggen van mijn functie als deken van Amsterdam op 1 september 2025 komt ook een einde aan mijn voorzitterschap van het dekenberaad. Een goed moment om, mede aan de hand van ons gepubliceerde jaarverslag, terug te kijken – en vooruit.
2024 was het jaar waarin het toezicht op de advocatuur verder is geprofessionaliseerd en geüniformeerd. De instelling van de Landelijke Organisatie Toezicht Advocatuur (LOTA) was daarin een belangrijke stap. Hiermee is de basis gelegd voor een toekomstbestendige en uniforme aanpak, zonder de nabijheid en onafhankelijkheid van de dekens in de arrondissementen uit het oog te verliezen.
Het jaarverslag van het dekenberaad laat zien dat we als dekens landelijk meer samen optrekken: in toezicht, in beleid en in opleiding. We ontwikkelden een raamwerk voor onderwerpgericht toezicht en breidden het risicogestuurde toezicht verder uit. In de praktijk betekende dit intensievere samenwerking met ketenpartners, gerichtere onderzoeken naar kwaliteit van rechtsbijstand en meer bestuursrechtelijke interventies waar nodig. Het betekende ook dat we stappen konden zetten om bepaalde lokale signalen centraal, en daarmee effectiever, te verwerken en behandelen. Daarmee wordt het toezicht zichtbaarder, effectiever én relevanter. Het draagt bij aan een integere beroepsgroep en daarmee aan de goede rechtsbedeling.
Maar 2024 liet ook een minder rooskleurige realiteit zien. Het aantal meldingen van bedreiging aan het adres van advocaten dat bij de dekens binnenkomt steeg schrikbarend: 204 meldingen, een toename van meer dan 75% ten opzichte van 2023. Dat is niet alleen zorgwekkend, het is een alarmsignaal.
De druk van ondermijnende invloeden raakt de rechtsstaat in het hart. (Strafrecht)advocaten die geconfronteerd worden met intimidatie of erger verdienen niet alleen onze solidariteit maar ook concrete bescherming. Als dekens hebben we daarom ingezet op versterking van het netwerk met ketenpartners zoals de Rechtspraak, de DJI, het OM, de RIEC’s en burgemeesters.
Juist om die reden was ik bijzonder trots op de bijeenkomst die op 27 en 28 juni in Palermo plaatsvond – een initiatief van de dekens van Amsterdam en Palermo. In Palermo was de invloed van de maffia nooit abstract; het is een realiteit waarmee ook de juridische beroepsgroep dagelijks geconfronteerd wordt. Deze bijeenkomst werd bezocht door een lid van de algemene raad van de NOvA, Nederlandse dekens en portefeuillehouders strafrecht van de verschillende raden van de orde. In gesprekken met Italiaanse collega’s en vertegenwoordigers van justitie werd ons duidelijk hoe belangrijk het is om niet alleen weerbaar te zijn, maar ook samen te werken, kennis te delen en waakzaam te blijven.
Toezicht op de advocatuur is geen doel op zich. Het is een onmisbaar instrument om de kernwaarden van onze beroepsgroep te bewaken. Integriteit, onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid zijn geen vanzelfsprekendheden. Ze vragen om onderhoud, bescherming en soms verdediging. Daar blijf ik me – ook buiten het dekenberaad – met hart en ziel voor inzetten.
Goede waarneming van de praktijk vraagt om voorbereiding
Plotselinge uitval door ziekte of overlijden kan helaas iedere advocaat treffen. In dergelijke situaties moet de continuïteit van de praktijk gewaarborgd zijn en mogen cliëntenbelangen niet in het gedrang komen. Een actuele waarnemingsregeling met heldere afspraken over bereikbaarheid, dossiertoegang en praktische uitvoering is daarbij onmisbaar. Regelmatig contact met de waarnemer en vastlegging van afspraken zijn essentieel. De dekens wijzen op het belang van zorgvuldige vastlegging. Op de website van de Nederlandse orde van advocaten is de model-checklist (externe) vervangingsregeling beschikbaar. Deze kunt u downloaden op advocatenorde.nl > praktijkuitoefening > voor uw praktijk > modellen. Neem de tijd om uw regeling te actualiseren – in het belang van uw praktijk én uw cliënten.
Het toezicht op de advocatuur wordt uitgeoefend door de dekens van de elf arrondissementen, verenigd in het dekenberaad. De dekens voeren het toezicht onafhankelijk, transparant, uniform en effectief uit. Kijk voor meer informatie op www.toezichtadvocatuur.nl.
