toezicht op de advocatuur
Bepaling Wwft risicoprofiel: hoe doet u dat eigenlijk?
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) vereistnoot 1 dat de advocaat een cliëntenonderzoek verricht. De diepgang hiervan (vereenvoudigd, regulier of verscherpt) is afhankelijk van het risicoprofiel van de cliënt en van de specifieke werkzaamheden die worden uitgevoerd voor de cliënt. In dit artikel wordt uiteengezet hoe het risicoprofiel kan worden bepaald, gebaseerd op ervaringen uit de praktijk van de toezichthouder en het Kenniscentrum Wwft. Uitgangspunt is dat de Wwft risicogericht is en dat de bepaling van het risicoprofiel niet tot in detail is beschreven in de wet.
Risicobeoordeling
Om te bepalen welk soort cliëntenonderzoek moet worden uitgevoerd, is een advocaat verplicht om voor het aangaan van een zakelijke relatie een risicobeoordeling te maken. Daarbij is een goede schriftelijke onderbouwing een wettelijk vereiste. Zonder deze onderbouwing blijkt uit het dossier onvoldoende wat het risico op witwassen en financieren van terrorisme is in de betreffende zaak en wordt mogelijk met onvoldoende diepgang het cliëntenonderzoek uitgevoerd. Een mogelijk ongebruikelijke transactie kan zo aan de aandacht ontsnappen.
Normaal, laag en hoog risico
Uitgangspunt is dat het risico als normaal wordt beoordeeld. Alleen als sprake is van risicoverlagende factoren én er geen risicoverhogende factoren aanwezig zijn, kan het risico als laag worden beoordeeld. De enkele omstandigheid dat een cliënt bijvoorbeeld woonachtig of gevestigd is in een laagrisicoland, is onvoldoende om de classificatie ‘laag risico’ toe te kennen. Indien sprake is van risicoverhogende factoren wordt in beginsel de classificatie ‘hoog risico’ toegekend.
U stelt in opdracht van cliënt, een Nederlandse vennootschap met één directeur-grootaandeelhouder, een koop-/verkoopovereenkomst op van 25% van de aandelen in een Nederlands bedrijf dat in Nederland geproduceerde meubels verkoopt die in bezit zijn van de Nederlandse oprichter van het bedrijf. Hierbij worden geen bijzondere bepalingen overeengekomen en wordt de koopsom bepaald door een deskundige.
| Cliëntgebonden risicofactoren | Cliënt is een Nederlandse vennootschap zonder complexe structuur |
| Product-, dienst-, transactie- en leveringskanaalgebonden risicofactoren |
|
| Geografische risicofactoren | De transactie speelt zich geheel af binnen Nederland. |
In dit voorbeeld is geen sprake van risicoverhogende factoren. Ook dan dient u het risicoprofiel te onderbouwen. Een vastlegging als ‘ik ben alle risicofactoren uit de bijlagen I, II en III nagegaan en heb geen aanwijzingen dat één of meerdere risico’s zich voordoen in deze zaak’, is niet afdoende.
Uit de onderbouwing in dit voorbeeld blijkt dat risicoverhogende factoren ontbreken en dat sprake lijkt van een normaal risico. De onderbouwing dat tevens geen sprake lijkt van risicoverlagende factoren is hier minder relevant.
Bent u bij een risicobeoordeling van mening dat sprake is van een laag risico, dan zult u ook dat moeten onderbouwen en vastleggen. Bij risicoverlagende factoren kunt u denken aan beursgenoteerde bedrijven, overheidsinstanties of onder toezicht staande financiële instellingen.
Praktische invulling
De Wwft somt op welke onderdelen deze risicobeoordeling moet bevatten. Het betreft onder meer: 1) cliëntgebonden, 2) product-, dienst-, transactie- en leveringskanaalgebonden en 3) geografische risicofactoren. De bijlagen I, II en III bij de vierde anti-witwasrichtlijnnoot 2 bevatten niet-limitatieve lijsten met voorbeelden van risicofactoren die richting kunnen geven bij de keuze voor een normaal, laag of een hoog risico. Deze risicofactoren zijn uitgewerkt in (onder andere) het National Risk Assessment (NRA)noot 3 en de FATF High Risknoot 4 en Increased Monitoringnoot 5 landenlijsten. In de risicobeoordeling legt de advocaat per type risicofactor vast wat er in het concrete geval van toepassing is en welk type cliëntenonderzoek wordt uitgevoerd.
- Maak gebruik van het Model risicobeleidnoot 6 dat de dekens bij de publicatie van de Beleidsregel Toezicht Wwft 2023 beschikbaar hebben gesteld.
- Gebruik bij het vastleggen van het cliëntenonderzoek, waaronder de bepaling van het risicoprofiel, het Wwft-formuliernoot 7 dat de dekens bij de publicatie van de Beleidsregel Toezicht Wwft 2023 beschikbaar hebben gesteld. Indien de door u gebruikte software het Wwft cliëntenonderzoek ondersteunt, beoordeel of de vastleggingen inzake het risicoprofiel voldoen aan wet- en regelgeving.
- Bij een nieuwe zaak voor een bestaande cliënt dient u het eerder vastgelegde risicoprofiel van de cliënt te actualiseren en het risicoprofiel te bepalen van de specifieke nieuwe zaak.
Meer informatie
Voor nadere informatie verwijzen wij u graag naar toezichtadvocatuur.nl/toezicht/wwft.
Het toezicht op de advocatuur wordt uitgeoefend door de dekens van de elf arrondissementen, verenigd in het dekenberaad. De dekens voeren het toezicht onafhankelijk, transparant, uniform en effectief uit. Kijk voor meer informatie op www.toezichtadvocatuur.nl.
Noten
-
Wanneer de Wwft van toepassing is.
-
FATF High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Action - 25 October 2024.
-
FATF Jurisdictions under Increased Monitoring - 25 October 2024.