actueel

lawyers for lawyers

‘Mensen zitten vast om drie groene hartjes’

Advocaat Tala Naser vertelt over de situatie in de Palestijnse gebieden en over Diala Ayesh, ook advocaat en mensenrechtenactivist, die vastzit.

Tala Naser praat en rookt snel, het adrenalinegehalte is hoog. Maar lachen kan ze gelukkig ook nog. Als Palestijns advocaat in Ramallah zit Naser niet tussen de bombardementen, die zijn in Gaza. Maar op de Westelijke Jordaanoever wordt intens meegeleefd, en ook hier is de situatie voor de Palestijnen verslechterd.

Diala Ayesh

Halverwege het Zoom-interview moet Naser een telefoontje aannemen, het gaat over haar nicht die onlangs door de Israëlische autoriteiten is gearresteerd. ‘Ik was erbij tijdens die inval, we wonen allemaal vlak bij elkaar. Vreselijk om te zien hoe je ouders onder schot worden genomen terwijl je nichtje wordt afgevoerd. Dit soort dingen gebeurt bij iedereen. En we kunnen de stad niet verlaten omdat kolonisten ons aanvallen. Maar het is allemaal niets vergeleken bij de genocide in Gaza.’

Naser werkt bij Addameer, een Palestijnse ngo die opkomt voor de rechten van gevangenen die door het Israëlische leger zijn vastgezet. Dat zijn dus bezetting-gerelateerde zaken; ‘normale’ delicten worden door de Palestijnse autoriteiten behandeld.

Geheim dossier

Na de aanval van Hamas van 7 oktober is het aantal arrestaties enorm gestegen. Naser: ‘Het Israëlische leger wil blijkbaar zo veel mogelijk Palestijnen achter tralies. 8.800 mensen zijn sindsdien gearresteerd, onder wie 630 kinderen, 76 journalisten en een onbekend aantal advocaten en mensenrechtenverdedigers. In de meeste gevallen gaat het om “administratieve detentie”. Op basis van een “geheim dossier” vragen de militaire aanklagers aan de rechter om bevestiging van een bevel tot administratieve detentie. Deze vorm van detentie kan onbeperkt worden verlengd, zonder dat ze dus zelfs maar een aanklacht hoeven formuleren.’

Daarnaast zijn er veel aanklachten wegens aanzetten tot geweld, vertelt Naser. ‘Er zitten mensen vast in erbarmelijke omstandigheden vanwege drie groene hartjes op hun social media – volgens de Israëli’s betekent dat steun aan Hamas.’

Van die 8.800 gedetineerden zijn er bij de laatste uitwisseling in november 240 vrijgelaten, maar volgens Naser geeft dat geen garantie. ‘Het leger pakt regelmatig mensen op die twee weken eerder nog zijn vrijgelaten. Ook mensen die levenslang hadden en van wie de straf tien jaar geleden in een uitruil tussen Israël en de Palestijnse autoriteiten was kwijtgescholden, kregen soms later diezelfde straf alsnog weer terug.’

Diala Ayesh

Ook Diala Ayesh, advocaat en mensenrechtenactivist die Naser goed kent, werd in januari opgepakt – Lawyers for Lawyers voerde actie voor haar. Naser: ‘Tijdens Diala’s arrestatie bij een checkpoint in Bethlehem werd ze aangevallen, beledigd en bedreigd. Ze moest urenlang geblinddoekt en geboeid wachten in een klein hokje, terwijl Israëlische soldaten en omstanders haar bespotten.’

Lawyers for Lawyers

Deze rubriek focust op advocaten wereldwijd die problemen ondervinden in of door hun werk. De redactie werkt daarin samen met Lawyers for Lawyers (L4L). Deze organisatie ondersteunt advocaten die onder druk staan, lobbyt voor een vrije en onafhankelijke advocatuur en stimuleert advocaten op te komen voor mensen­rechten en fundamentele vrijheden. Doneren kan op rekeningnummer NL69ABNA0489938655 ten name van Advocaten voor Advocaten (L4L).

Op 19 mei is Ayesh’ gevangenhouding met vier maanden verlengd. ‘Haar advocaat is in beroep gegaan tegen de verlenging, natuurlijk, maar welke argumenten heb je als je niet weet waarom iemand vastzit? Je kunt alleen maar aanvoeren dat ze mensen­rechten­verdediger en vrouw is, en wijzen op de omstandigheden waaronder ze vastzit.’

En die omstandigheden zijn volgens Naser heel slecht. ‘Verschillende advocaten hebben Diala bezocht. Ze zit met elf andere vrouwen in een cel voor vier personen. Een deel slaapt op heel dunne matrasjes op de grond. De dag na 7 oktober hebben de autoriteiten de gevangenen alles afgenomen, behalve de kleren die ze op dat moment aanhadden. Ze mochten hun cel helemaal niet meer uit, konden niet meer douchen en zelfs het water in de cel werd afgesloten. Maandverband kregen ze niet meer en ze kregen brak water te drinken, waardoor velen buikklachten en huiduitslag kregen.’

Inmiddels zijn er wat verbeteringen. ‘De vrouwen hebben één extra set kleren gekregen, en maandverband – van heel slechte kwaliteit – wordt weer verstrekt. Maar in sommige gevangenissen mogen gedetineerden nog steeds maar één uur luchten op een krappe binnenplaats. In die tijd mag er gedoucht worden – te kort voor iedereen.’

Detentiecentrum Damon, waar Diala Ayesh vastzit

Twee schamele maaltijden

Daarnaast is er te weinig eten, zegt Naser. ‘Sinds 8 november is de kantine, waar je als gevangene je eten moest kopen, gesloten. Mensen krijgen nu twee schamele maaltijden per dag. Wie een tijdje vastzit, verliest zomaar vijftien of twintig kilo. Gedetineerden worden collectief bestraft.’

Zijn die omstandigheden ook aan de orde geweest bij de rechter? ‘Natuurlijk, dit vertellen advocaten in de rechtszaal. Militaire rechters en openbaar aanklagers zijn medeplichtig. Zij weten wat er gebeurt.’

Naser zelf loopt ook gevaar om opgepakt te worden, denkt ze. ‘Onze organisatie is aangemerkt als terroristisch [zie kader, red.], er is een inval geweest op ons kantoor, iedereen die hier werkt is een target. Wij mogen niet zeggen dat gevangenen worden gemarteld. Terwijl er sinds 8 oktober achttien mensen in gevangenschap zijn overleden. Op vijf lichamen is autopsie gepleegd en daaruit bleek dat ze alle vijf door bewaarders zijn doodgemarteld. Dit onderzoek vond plaats op verzoek van de Israëlische autoriteiten. Dergelijke onderzoeken zijn vaker in gang gezet, maar er verandert doorgaans niets. Het is ons recht om deze dingen aan de orde te stellen. En wij zullen dat blijven doen, het is onze plicht en wij zijn niet bang.’

Addameer Palestinian Prisoner Support and Human Rights Association

Addameer (Arabisch voor ‘geweten’) bestaat sinds 1991 en is een Palestijnse ngo die gratis juridische bijstand verleent aan politieke gevangenen in Israël en de Palestijnse gebieden. Daarnaast houdt de organisatie zich bezig met onderzoek, documentatie en internationale informatie­voorziening en met lokale kennisoverdracht op het gebied van de rechten van gevangenen. Addameer werkt onder meer samen met de Verenigde Naties, Amnesty International, Human Rights Watch en World Organisation Against Torture.

In 2021 bestempelde Israël Addameer en zes andere ngo’s als terroristische organisaties, maar deze beslissing is bekritiseerd, onder andere door verschillende Europese lidstaten en experts van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten.

Op 12 mei jl. heeft Addameer de Openbaar Aanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC) opgeroepen een onderzoek in te stellen naar oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid door Israëlische autoriteiten jegens gevangenen in de Gazastrook. Naser: ‘Het besluit van de Openbaar Aanklager van 20 mei om een arrestatiebevel te vragen voor de Israëlische premier en minister van Buitenlandse Zaken zien wij als een zeer belangrijke stap. Hij noemde alleen de gevangenen niet. Wij zullen blijven pushen dat ook degenen die verantwoordelijk zijn voor de manier waarop zij worden behandeld verantwoording moeten afleggen.’