actueel

Kabinet weigert EBI-gesprek op te nemen

Het demissionair kabinet brengt het wetsvoorstel voor aanpassing van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) in procedure zonder de aanscherpingen die de Tweede Kamer voor ogen heeft. Dat schrijft minister Weerwind in een reactie op een advies van de Raad van State.

De beoogde aanpassing van de Pbw leidt tot een strenger regime voor de zwaarste categorie gedetineerden in de EBI en de AIT. Op voorspraak van VVD en BBB heeft de Tweede Kamer de minister rechts gepasseerd met amendementen op het wetsvoorstel. Die gaan verder dan de minister wil en zijn volgens de Afdeling advisering van de Raad van State in strijd met grondrechten.

Om die reden kan het kabinet de amendementen niet voor zijn rekening nemen, schrijft Weerwind aan de Tweede Kamer. Omdat het kabinet het wel belangrijk vindt maat­regelen te treffen voor het tegengaan van voortgezet crimineel handelen in detentie, brengt Weerwind ‘met spoed’ toch een wetsvoorstel in procedure. Dat zal echter niet de beoogde aanscherpingen bevatten die de Tweede Kamer op voorstel van de VVD en de BBB heeft aangenomen.

Weerwind zegt nog wel in debat te willen met de Tweede Kamer over zijn wetsvoorstel. De Kamer kan ook besluiten zonder debat over het geamendeerde wetsvoorstel te stemmen en het daarmee formeel te aanvaarden. In dat geval trekt het kabinet het volledige wetsvoorstel in, dreigt Weerwind. ‘De strijd tegen de georganiseerde criminaliteit heeft grote prioriteit, maar een wetsvoorstel dat zonder meer onverenig­baar is met hoger recht, kan en wil het kabinet niet voor zijn rekening nemen.’

De omstreden amendementen, ingediend door VVD’er Ulysse Ellian en BBB’er Lilian Helder, maken het mogelijk gesprekken van gedetineerden die zijn geplaatst in de EBI of op de AIT en hun advocaat preventief op te nemen, zowel in beeld als geluid. Volgens het amendement-Helder moeten de audiovisuele opnames bewaard worden door de NOvA en na toestemming van de rechter voor het OM beschikbaar komen. Het amendement-Ellian biedt de minister van Justitie de mogelijkheid te bevelen alle gesprekken tussen een gedetineerde en diens rechtsbijstandsverlener op te nemen, waarna de geluids­opnames door een onafhankelijke commissie worden uitgeluisterd.

Volgens een spoedadvies van de Afdeling wordt met de amendementen het recht op vertrouwelijk overleg geschonden, hetgeen in strijd is met de Grondwet, het EVRM en het Unierecht.

Daarbij merkt de Afdeling fijntjes op dat zelfs Italië niet zover gaat als de Nederlandse Tweede Kamer met de beide amendementen voor ogen staat. Het zogeheten artikel 41-bis-regime in Italiaanse gevangenissen staat voor een specifieke groep gedetineerden (lees maffiaverdachten) alleen visueel toezicht toe. Per saldo worden door de geamendeerde Pbw gedetineerden en hun rechtsbijstandsverleners blootgesteld aan maar liefst drie vormen van toezicht, constateert de Afdeling.

Ook Weerwind wil, overigens ook zeer tegen de zin van de advocatuur, alleen cameratoezicht in de EBI of op de AIT. De minister ziet zich gesteund door het spoedadvies van de Afdeling en zegt sterk te hechten aan het recht op vertrouwelijk overleg met een advocaat. ‘Dit recht behoort tot de kern van het recht op een eerlijk proces en is in een democratische rechtsstaat van groot belang.’

Het is nog onduidelijk hoe de zaak zich verder zal ontwikkelen. Nu een nieuw kabinet binnen afzienbare tijd lijkt aan te treden, kan Weerwind er ook voor kiezen de kwestie over te laten aan zijn opvolger.