vak & mens

Advocatour 2024

Wat gaat u deze zomer doen?
Een overzicht van bestemmingen met een juridische invalshoek.

Miscarriage of justice

Neem een kijkje bij het eenvoudige gebouwtje aan de Queens Road 21, Llandudno, Wales UK, waar het postagentschap van subpostmaster Alan Bates was gevestigd. Die moest zijn werk neerleggen nadat de Britse Post Office hem beschuldigde van fraude en diefstal. De organisatie vervolgde nog negenhonderd andere subpostmasters, die allemaal werden veroordeeld. Ten onrechte, want het ging niet om criminele functionarissen maar om een disfunctionerend computersysteem. Ook toen het tot de Post Office doordrong dat er niet ineens honderden fraudeurs waren opgestaan, kwam de organisatie – en daardoor de gerechten – niet op haar schreden terug.

Ex-subpostmaster Alan Bates leidde decennialang de strijd van de subpostmasters tegen de Post Office. Mocht Wales dit jaar niet in de planning zitten, dan is er nog de indrukwekkende miniserie Mr Bates vs The Post Office, te zien op NPO Start.

Neem een kijkje bij het eenvoudige gebouwtje aan de Queens Road 21, Llandudno, Wales UK, waar het postagentschap van subpostmaster Alan Bates was gevestigd. Die moest zijn werk neerleggen nadat de Britse Post Office hem beschuldigde van fraude en diefstal. De organisatie vervolgde nog negenhonderd andere subpostmasters, die allemaal werden veroordeeld. Ten onrechte, want het ging niet om criminele functionarissen maar om een disfunctionerend computersysteem. Ook toen het tot de Post Office doordrong dat er niet ineens honderden fraudeurs waren opgestaan, kwam de organisatie – en daardoor de gerechten – niet op haar schreden terug.

Ex-subpostmaster Alan Bates leidde decennialang de strijd van de subpostmasters tegen de Post Office. Mocht Wales dit jaar niet in de planning zitten, dan is er nog de indrukwekkende miniserie Mr Bates vs The Post Office, te zien op NPO Start.

Ga voor vrede

Bestaat er een mooier paleis dan een vredespaleis? In 1899 bedacht, door 26 landen die in Den Haag bij elkaar waren om te spreken over ontwapening, internationale rechtspraak en arbitrage. Op initiatief van Rusland! Hier worden geschillen tussen landen behandeld – zoals de zaak waarin Zuid-Afrika de staat Israël van genocide beschuldigt. Het Vredespaleis huisvest niet alleen het Internationaal Gerechtshof van de VN en het Permanent Hof van Arbitrage, maar ook een wereldberoemde juridische bibliotheek.

Je weet het allemaal wel, maar heb je het ook echt gezíén? Boek een rondleiding of neem op zijn minst een virtueel kijkje in de 27 binnenruimtes van dit wereldwijde symbool van hoop op recht en gerechtigheid.

Bestaat er een mooier paleis dan een vredespaleis? In 1899 bedacht, door 26 landen die in Den Haag bij elkaar waren om te spreken over ontwapening, internationale rechtspraak en arbitrage. Op initiatief van Rusland! Hier worden geschillen tussen landen behandeld – zoals de zaak waarin Zuid-Afrika de staat Israël van genocide beschuldigt. Het Vredespaleis huisvest niet alleen het Internationaal Gerechtshof van de VN en het Permanent Hof van Arbitrage, maar ook een wereldberoemde juridische bibliotheek.

Je weet het allemaal wel, maar heb je het ook echt gezíén? Boek een rondleiding of neem op zijn minst een virtueel kijkje in de 27 binnenruimtes van dit wereldwijde symbool van hoop op recht en gerechtigheid.

Sta stil op Sicilië

Rijd langzaam langs het monument op de A29 bij Palermo op Sicilië. Daar werden op 23 mei 1992 de 53-jarige onderzoeksrechter Giovanni Falcone, zijn vrouw en drie lijfwachten vermoord. De maffia bracht een zware bom tot ontploffing die in de afwatering onder de snelweg was geplaatst. Het was een vergelding voor Falcones succes in de gerechtelijke bestrijding van de maffia: honderden maffiosi waren toen al tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

Vergeet vervolgens niet om in de Via Mariano d’Amelio in Palermo stil te staan bij de plek waar nog geen twee maanden later Falcones collega Paolo Borsellino en vijf mensen van zijn politie-escorte met een bom om het leven werden gebracht. Samen brachten Falcone en Borsellino de maffia een zware slag toe, maar ze betaalden daarvoor de hoogste prijs.

Rijd langzaam langs het monument op de A29 bij Palermo op Sicilië. Daar werden op 23 mei 1992 de 53-jarige onderzoeksrechter Giovanni Falcone, zijn vrouw en drie lijfwachten vermoord. De maffia bracht een zware bom tot ontploffing die in de afwatering onder de snelweg was geplaatst. Het was een vergelding voor Falcones succes in de gerechtelijke bestrijding van de maffia: honderden maffiosi waren toen al tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

Vergeet vervolgens niet om in de Via Mariano d’Amelio in Palermo stil te staan bij de plek waar nog geen twee maanden later Falcones collega Paolo Borsellino en vijf mensen van zijn politie-escorte met een bom om het leven werden gebracht. Samen brachten Falcone en Borsellino de maffia een zware slag toe, maar ze betaalden daarvoor de hoogste prijs.

Duik in een rechtspersoon

Een rivier die zelf drager is van rechten? De Maori in Nieuw-Zeeland schreven in 2017 juridische geschiedenis. Na anderhalve eeuw juridische strijd met de overheid kreeg de Whanganui River als eerste rivier ter wereld rechtspersoonlijkheid. Voogden, deels benoemd door de overheid en deels door de Maori, vertegenwoordigen de rivier. In deze radicaal nieuwe benadering is de mens niet de heerser over de natuur, maar heeft de natuur recht op bescherming omwille van haarzelf. Denk je nu: ver-van-mijn-bedshow? In 2022 gaf Spanje de bedreigde zoutwaterlagune Mar Menor als eerste Europese natuurgebied rechtspersoonlijkheid. In Nederland worden de Maas, de Waddenzee en het bosgebied Amelisweerd genoemd als kandidaat-rechtspersoon.

Spring in die Whanganui River of – als Nieuw-Zeeland net iets te ver is – kijk naar de recente documentaire: I Am the River, the River Is Me.

Een rivier die zelf drager is van rechten? De Maori in Nieuw-Zeeland schreven in 2017 juridische geschiedenis. Na anderhalve eeuw juridische strijd met de overheid kreeg de Whanganui River als eerste rivier ter wereld rechtspersoonlijkheid. Voogden, deels benoemd door de overheid en deels door de Maori, vertegenwoordigen de rivier. In deze radicaal nieuwe benadering is de mens niet de heerser over de natuur, maar heeft de natuur recht op bescherming omwille van haarzelf. Denk je nu: ver-van-mijn-bedshow? In 2022 gaf Spanje de bedreigde zoutwaterlagune Mar Menor als eerste Europese natuurgebied rechtspersoonlijkheid. In Nederland worden de Maas, de Waddenzee en het bosgebied Amelisweerd genoemd als kandidaat-rechtspersoon.

Spring in die Whanganui River of – als Nieuw-Zeeland net iets te ver is – kijk naar de recente documentaire: I Am the River, the River Is Me.

Eer uw vader

‘Vader van de EU’ Robert Schuman begon zijn loopbaan als advocaat, maar verlegde zijn aandacht naar de politiek, zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet en stond begin jaren vijftig aan de wieg van de Europese Unie. In wat de ‘Schuman-verklaring’ is gaan heten, stelde hij voor Duitsland en de rest van de Europese landen economisch aan elkaar te verbinden, om te beginnen met kolen en staal. Dan zou ‘oorlog niet alleen ondenkbaar, maar materieel onmogelijk zijn’, aldus Schuman. Het heeft tot nu toe gewerkt.

Bezoek het huis in Scy-Chazelles, Frankrijk, waar deze rechtschapen katholiek woonde van 1926 tot zijn overlijden in 1963 en bewijs eer aan Europapa!

(Wel even contact opnemen voordat je langskomt, staat op de site.)

‘Vader van de EU’ Robert Schuman begon zijn loopbaan als advocaat, maar verlegde zijn aandacht naar de politiek, zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet en stond begin jaren vijftig aan de wieg van de Europese Unie. In wat de ‘Schuman-verklaring’ is gaan heten, stelde hij voor Duitsland en de rest van de Europese landen economisch aan elkaar te verbinden, om te beginnen met kolen en staal. Dan zou ‘oorlog niet alleen ondenkbaar, maar materieel onmogelijk zijn’, aldus Schuman. Het heeft tot nu toe gewerkt.

Bezoek het huis in Scy-Chazelles, Frankrijk, waar deze rechtschapen katholiek woonde van 1926 tot zijn overlijden in 1963 en bewijs eer aan Europapa!

(Wel even contact opnemen voordat je langskomt, staat op de site.)

Go Gozo

De advocatenkamer als zittingszaal? Op Gozo, klein eiland bij Malta, is de rechtbank zo krap dat advocaten regelmatig het veld moeten ruimen. De rechtbank is onderdeel van de imposante citadel in de hoofdstad Victoria.

Naast de rechtbank zit de gevangenis uit 1550, waar ridders van de Johanniter Orde straffen uitzaten voor moord of duellering. In de 20e eeuw is die in onbruik geraakt, te middeleeuws. Maar of het alternatief beter is? Verdachten zitten nu soms buiten te wachten, geboeid en wel, in het zicht van de vele bezoekers.

Wie geen zin heeft in gevangenissen kan op Gozo trouwens ook duiken in zes millennia cultuurgeschiedenis, adembenemend mooie baaien en een landschap dat door de 19e-eeuwse dichter Edward Lear werd omschreven als ‘pomskizillious and gromphibberous’. Klopt precies.

De advocatenkamer als zittingszaal? Op Gozo, klein eiland bij Malta, is de rechtbank zo krap dat advocaten regelmatig het veld moeten ruimen. De rechtbank is onderdeel van de imposante citadel in de hoofdstad Victoria.

Naast de rechtbank zit de gevangenis uit 1550, waar ridders van de Johanniter Orde straffen uitzaten voor moord of duellering. In de 20e eeuw is die in onbruik geraakt, te middeleeuws. Maar of het alternatief beter is? Verdachten zitten nu soms buiten te wachten, geboeid en wel, in het zicht van de vele bezoekers.

Wie geen zin heeft in gevangenissen kan op Gozo trouwens ook duiken in zes millennia cultuurgeschiedenis, adembenemend mooie baaien en een landschap dat door de 19e-eeuwse dichter Edward Lear werd omschreven als ‘pomskizillious and gromphibberous’. Klopt precies.

Ultieme verzoening

Bezoek de City Hall van East London, Zuid-Afrika, waar op 19 april 1996 de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie van start ging. In ruil voor de volledige waarheid over de ernstige mensen­rechten­schendingen die ze hadden begaan, konden mensen uit kringen van het apartheidsregime én vrijheidsstrijders amnestie krijgen als hun daden politiek gemotiveerd waren. Ook deden meer dan tweeduizend slachtoffers hun verhaal in het openbaar. Het Amnesty Committee besliste wanneer amnestie werd verleend, en het Reparation & Rehabilitation Committee deed aanbevelingen aan de regering over vergoedingen aan apartheidsslachtoffers. Van de ruim vijfduizend aanvragen voor amnestie werden er ruim achthonderd ingewilligd.

Bezoek de City Hall van East London, Zuid-Afrika, waar op 19 april 1996 de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie van start ging. In ruil voor de volledige waarheid over de ernstige mensen­rechten­schendingen die ze hadden begaan, konden mensen uit kringen van het apartheidsregime én vrijheidsstrijders amnestie krijgen als hun daden politiek gemotiveerd waren. Ook deden meer dan tweeduizend slachtoffers hun verhaal in het openbaar. Het Amnesty Committee besliste wanneer amnestie werd verleend, en het Reparation & Rehabilitation Committee deed aanbevelingen aan de regering over vergoedingen aan apartheidsslachtoffers. Van de ruim vijfduizend aanvragen voor amnestie werden er ruim achthonderd ingewilligd.

Eer hedendaagse helden

De regeringspartij van Georgië heet Georgische Droom, maar veel inwoners dromen vooral van haar vertrek. Tienduizenden demonstranten verzetten zich vorige maand in hoofdstad Tbilisi tegen het wetsvoorstel dat organisaties met meer dan twintig procent buitenlandse inkomsten bestempelt als ‘buitenlands agent’. Desondanks werd het aangenomen en kon zelfs een veto van de president de wet niet tegenhouden.

‘In Rusland begon het allemaal met precies zo’n wet,’ zei lhbti-advocaat en activist Tsiala Ratiani onlangs in dit blad, ‘de regering loopt Rusland achterna.’ Advocaten draaiden overuren om hardhandig opgepakte cliënten bij te staan, áls die al toegang kregen tot rechtsbijstand.

Loop in Tbilisi langs de Rustaveli Avenue, bezoek het futuristische House of Justice en denk op het Heldenplein aan de dapperen die opkomen voor de Georgische rechtsstaat. Of brand een kaars voor de gedetineerden in een van de vele kerken die Tbilisi rijk is. Check vooraf wel even het reisadvies van Buitenlandse Zaken.

De regeringspartij van Georgië heet Georgische Droom, maar veel inwoners dromen vooral van haar vertrek. Tienduizenden demonstranten verzetten zich vorige maand in hoofdstad Tbilisi tegen het wetsvoorstel dat organisaties met meer dan twintig procent buitenlandse inkomsten bestempelt als ‘buitenlands agent’. Desondanks werd het aangenomen en kon zelfs een veto van de president de wet niet tegenhouden.

‘In Rusland begon het allemaal met precies zo’n wet,’ zei lhbti-advocaat en activist Tsiala Ratiani onlangs in dit blad, ‘de regering loopt Rusland achterna.’ Advocaten draaiden overuren om hardhandig opgepakte cliënten bij te staan, áls die al toegang kregen tot rechtsbijstand.

Loop in Tbilisi langs de Rustaveli Avenue, bezoek het futuristische House of Justice en denk op het Heldenplein aan de dapperen die opkomen voor de Georgische rechtsstaat. Of brand een kaars voor de gedetineerden in een van de vele kerken die Tbilisi rijk is. Check vooraf wel even het reisadvies van Buitenlandse Zaken.

Vind zon, zee en zin

Vakantievrijwilligerswerk? Help vluchtelingen in Athene of op Lesbos. Bij de ngo ELIL (European Lawyers in Lesvos) verleen je samen met Griekse advocaten gratis juridische bijstand aan vluchtelingen die net in Griekenland zijn aangekomen. Asieladvocaten krijgen een zelfstandige rol, niet-asieladvocaten kunnen als assistent aan de slag. ELIL verwelkomde al tweehonderd advocaten uit negentien verschillende Europese landen. Dankzij hun inzet stonden tot nu toe twintigduizend vluchtelingen er niet alleen voor.

‘ELIL is truly European,’ zegt directeur Philip Worthington. ‘Wij tonen de toewijding van Europese advocaten aan de rechtsstaat, mensenrechten en de toegang tot een advocaat.’

Weet je het nog niet zeker en ga je toevallig naar Griekenland op vakantie, dan kun je vragen om een kort bezoek, ter kennismaking (meer info: https://​www.europeanlawyersinlesvos.eu/​volunteer-with-us).

Vakantievrijwilligerswerk? Help vluchtelingen in Athene of op Lesbos. Bij de ngo ELIL (European Lawyers in Lesvos) verleen je samen met Griekse advocaten gratis juridische bijstand aan vluchtelingen die net in Griekenland zijn aangekomen. Asieladvocaten krijgen een zelfstandige rol, niet-asieladvocaten kunnen als assistent aan de slag. ELIL verwelkomde al tweehonderd advocaten uit negentien verschillende Europese landen. Dankzij hun inzet stonden tot nu toe twintigduizend vluchtelingen er niet alleen voor.

‘ELIL is truly European,’ zegt directeur Philip Worthington. ‘Wij tonen de toewijding van Europese advocaten aan de rechtsstaat, mensenrechten en de toegang tot een advocaat.’

Weet je het nog niet zeker en ga je toevallig naar Griekenland op vakantie, dan kun je vragen om een kort bezoek, ter kennismaking (meer info: https://​www.europeanlawyersinlesvos.eu/​volunteer-with-us).

Ultieme smaad en laster

Loop zwijgend langs de basisschool Sandy Hook in Newtown, Connecticut, VS. Op 14 december 2012 schoot daar een twintigjarige man 26 mensen dood, onder wie twintig kinderen, en daarna zichzelf. Het was een van de dodelijkste schietpartijen op een Amerikaanse school. De complotdenker Alex Jones bleef in zijn internetshow herhalen dat de schietpartij fake was, in scène gezet om wapenwetten te kunnen aanscherpen. De doden zouden nooit hebben bestaan, of leefden nog. Tien jaar na de schietpartij vergde het drie rechtszaken in twee deelstaten om Alex Jones met een schadeclaim van tientallen miljoenen het zwijgen op te leggen. Hoe advocaten zich van die taak kweten, zie je ook in de indringende maar bijzonder bevredigende documentaire The Truth vs. Alex Jones van Dan Reed (HBO, 2024).

Loop zwijgend langs de basisschool Sandy Hook in Newtown, Connecticut, VS. Op 14 december 2012 schoot daar een twintigjarige man 26 mensen dood, onder wie twintig kinderen, en daarna zichzelf. Het was een van de dodelijkste schietpartijen op een Amerikaanse school. De complotdenker Alex Jones bleef in zijn internetshow herhalen dat de schietpartij fake was, in scène gezet om wapenwetten te kunnen aanscherpen. De doden zouden nooit hebben bestaan, of leefden nog. Tien jaar na de schietpartij vergde het drie rechtszaken in twee deelstaten om Alex Jones met een schadeclaim van tientallen miljoenen het zwijgen op te leggen. Hoe advocaten zich van die taak kweten, zie je ook in de indringende maar bijzonder bevredigende documentaire The Truth vs. Alex Jones van Dan Reed (HBO, 2024).