actueel
lawyers for lawyers
Advocaat in oorlogstijd
Iurii Grygorenko, advocaat in Kyiv en lid van de advocatenrechtencommissie van de Oekraïense orde, vertelt via Zoom over het leven in oorlogstijd.
‘Tja, hoe het gaat…’ Iurii Grygorenko slaakt een diepe zucht. ‘Het luchtalarm ging net weer af. Dat gebeurt zo vaak dat mensen er alleen nog op reageren als er informatie is dat er echt iets gevaarlijks aankomt.’ Het interview stoppen om naar de schuilkelder te gaan, wil hij dan ook niet.
Kort na het begin van de Russische invasie spraken we elkaar ook. Hoe gaat het, na een jaar oorlog? ‘In het begin was ik erg van slag: zouden we het overleven, nog in ons onderhoud kunnen voorzien? Grootouders vertelden over de Tweede Wereldoorlog: niets zou meer hetzelfde zijn, alle mannen zouden vechten en alle vrouwen zouden mannenbanen doen. Zo is het niet gegaan. We zijn moe van de angst, we walgen van wat er gaande is en hebben ontzettend genoeg van het luchtalarm, maar we proberen zo veel mogelijk door te gaan met het gewone leven.’
Dat is, benadrukt hij, lang niet overal in Oekraïne mogelijk. Aan het front in het noorden en oosten sterven dagelijks militairen, in sommige steden kun je geen eten kopen, steden als Charkov en Cherson liggen onder vuur. In bezette gebieden is er de onderdrukking, de deportatie van kinderen. Maar de rechterlijke macht bijvoorbeeld, die zich aan het begin van de oorlog beperkte tot strafzaken, functioneert weer normaal.
Batterijen
‘Voor zover mogelijk dan. Zittingen worden uitgesteld of onderbroken bij luchtalarm of elektriciteitsuitval, al hebben veel instanties nu generatoren. Zelf heb ik extra powerbanks – leven in oorlogstijd is leven met batterijen. Ik heb twee telefoons op verschillende netwerken. Heb ik dan nog geen bereik, dan rij ik naar een plek met netwerk en doe ik bijvoorbeeld een online zitting vanuit de auto.’ Met trots: ‘Wij lossen elk probleem op. We leven nog en de vijand heeft niet bereikt wat hij van plan was.’
Ook de Oekraïense orde stáát, vertelt Grygorenko. ‘Er worden nieuwe advocaten beëdigd en opgeleid, het tuchtrecht functioneert. Voorzitter Lydia Izovitova doet fantastisch werk om advocaten die financiële of andere materiële zorgen hebben te helpen. De European Bar Association heeft voor dit doel een groot bedrag geschonken.’
Er is nog altijd een kans dat Grygorenko wordt opgeroepen voor het leger, maar voorlopig verwacht hij dat niet. ‘Ik ben reservebevoorradingsofficier, daar is nog geen tekort aan.’ Maar zijn ondernemingsstrafrechtpraktijk is wel veranderd door de oorlog: faillissementsrecht is booming, en Grygorenko geeft rechtshulp aan militairen.
Worden militairen goed behandeld door de staat? ‘Een officier verdient zo’n 2.000 euro, dat is veel meer dan voor de oorlog. Er wordt alleen te streng gestraft en niet altijd conform de regelgeving. In oorlogstijd worden er geen boetes gegeven. Nu zit iemand al snel twee weken in bewaring.’
Verraad
Punt van zorg is ook dat de autoriteiten nog steeds advocaten vereenzelvigen met hun cliënten. Grygorenko: ‘Als een cliënt van verrraad wordt verdacht, verdenken ze al snel ook de advocaat en wordt diens kantoor en zelfs woning doorzocht.’
Ook de corruptie is niet door de oorlog verdreven. ‘Ik zou graag beweren van wel, maar als je ziet dat het ministerie van Defensie voedsel inkocht voor twee, drie keer de supermarktprijs… Toch zie ik in de huiselijke sfeer wel verbetering. Tien, vijftien jaar geleden nam je chocola of een fles wijn mee naar de dokter om een goede behandeling te krijgen. Mensen betaalden de politieagent om geen boete te krijgen. Dat gebeurt niet meer. En als er toch iets gebeurt, kom je er niet meer mee weg, het krijgt veel aandacht. De oorlog heeft daaraan bijgedragen, die heeft het beste in ons bovengebracht. We zijn klein en ze dachten ons er in drie dagen onder te krijgen. Maar we zijn gemotiveerd om te vechten, de corruptie te bestrijden en te bouwen aan een eerlijke, wettige maatschappij.’