actueel

lawyers for lawyers

Ahmadiniaz: ‘Schiet Iraanse demon­stranten te hulp’

‘Respecteer de wet! Vrouwen, leven, vrijheid!’ Met die slogans demonstreerden op 8 oktober ongeveer tweehonderd advocaten voor het gebouw van de orde van advocaten in Teheran.

Het was een bijdrage aan de protesten in Iran volgend op de dood van de 22‑jarige Mahsa Amini, opgepakt voor het ‘verkeerd’ dragen van haar hidjab. Maar de politie maakte er meteen een einde aan, met traangas en geweld. Vijf advocaten werden gearresteerd, vier zitten er nog vast. Hossein Ahmadiniaz, de bekende Iraanse mensenrechtenadvocaat die in 2018 zijn land ontvluchtte en sindsdien vanuit Nederland zijn beroepsgenoten in Iran ondersteunt, vertelt: ‘De demonstratie was volkomen legaal en de president van de rechterlijke macht had juist die dag gezegd dat protesten in overeenstemming met de wet zouden worden geaccepteerd.’

Hossein Ahmadiniaz

Inmiddels zitten in totaal twintig advocaten vast. ‘Zoals Said Jalilian en Milad Panahipour, zij vergezelden journalist en activist Hossein Ronaghi, die zich bij het Openbaar Ministerie moest melden. Bij aankomst werden ze alle drie door de veiligheidsdienst aangevallen. Ze zijn gevangengenomen en gemarteld. En zoals Baba Paknia, een advocaat die op social media advies gaf over de wettelijke rechten van arrestanten: dat je tot rust mag komen, een advocaat mag kiezen en dat marteling verboden is. Ook hij zit nu zelf vast.’

Geen toezicht

Over de toestand van deze advocaten en de twintigduizend demonstranten die volgens Ahmadiniaz werden gearresteerd, is weinig bekend. ‘Niemand krijgt daadwerkelijk toegang tot een advocaat, er is geen enkel toezicht op wat zich in de gevangenissen afspeelt. De rechtspraak is volledig ondergeschikt aan het regime. Sinds de protesten zijn 250 mensen gedood door de veiligheidsdiensten, sommigen door marteling, anderen werden tijdens demonstraties neergeschoten.’

Ahmadiniaz heeft vóór zijn vlucht veel cliënten gehad die de verschrikkelijke gevolgen van de rechteloosheid hebben ondervonden. ‘Toen mijn cliënt Ramin Hossein Panahi, een Koerdische journalist en activist, voor de rechter moest verschijnen, heb ik gepleit voor vrijlating. Aan zijn lichaam was te zien dat hij was gemarteld. Onze wet verbiedt marteling en ontneemt elke bewijswaarde aan verklaringen die met geweld zijn verkregen. Toch is Ramin op bevel van de ayatollah in 2018 geëxecuteerd.’ Als advocaat ben je in zo’n systeem dus machteloos, bevestigt Ahmadiniaz, maar soms helpen andere dan juridische middelen. ‘Voor 28 meisjes die slachtoffer waren van een ontploffing van een verwarming op school heb ik door demonstraties en acties via social media kunnen bewerkstelligen dat zij dezelfde vergoeding kregen als jongens, terwijl de staat maar de helft wilde betalen.’

Jonge mensen

Wat is de kans dat uit de protesten die nu gaande zijn iets goeds komt? ‘Dit is de eerste keer dat jonge mensen in verzet komen. Zij zijn heel anders dan de oudere generatie en vormen een groot deel van de populatie. Dappere vrouwen verschijnen zonder hidjab in het openbaar, dat is heel belangrijk. Ik geloof dat er echt verandering kan komen, maar dan moeten landen als Nederland, Engeland, Canada en Amerika hen steunen. Dat is wat hun bevolking ook wil, die ziet dat het regime fout is.’ Nog meer sancties? ‘Nou, slimme sancties. Aan economische sancties is het regime gewend, daar werken ze omheen. Maar je moet alle diplomatieke betrekkingen beëindigen en de mensen die bij het regime betrokken zijn, van wie er velen in westerse landen wonen, geen toegang meer geven. Ook zou Nederland het gedrag van Iran moeten aankaarten bij het Internationaal Strafhof, er is sprake van misdrijven tegen de menselijkheid. Elk land dat het ICC erkent, kan het hof vragen dit te onderzoeken.’

Volgens Ahmadiniaz heeft het westen hier zelf ook belang bij. ‘Rusland en Iran zijn bevriend, verenigd tegen het westen, tegen Oekraïne, tegen hun eigen volkeren. Als het westen Iran niet tot de orde roept, zal Rusland het land zeker te hulp schieten als het verder escaleert. Dan wordt Iran mogelijk een tweede Syrië, met vele vluchtelingen tot gevolg.’